naar top
Menu
Logo Print
13/12/2018 - GAUTHIER GELDHOF EN MATTHIAS ROBBE

VIPToolsLAKKEN IS EEN AMBACHT
DAT HEEL WAT DISCIPLINE VERGT

Geslaagde afwerking begint bij werkvoorbereiding

Oppervlaktebehandeling zoals lakken zal altijd een aspect blijven met een onnoemelijk grote impact op de waarde van een eindproduct. Slaag je er niet in een perfect en spotless glad oppervlak te bekomen, laat je de deur als het ware openstaan voor corrosie of andere imperfecties én doe je visueel het eindproduct oneer aan. Lakken wordt vaak - overigens niet onterechte - beschouwd als een kunst, waarbij de kunstenaar zelf heel wat discipline aan de dag moet zien te leggen om de beoogde perfectie te kunnen afleveren. Sowieso begint een geslaagde klus steevast met een zorgvuldige werkvoorbereiding.

GEHANTEERDE TECHNIEKEN

Principes onder lage druk

Bij spuitprincipes onder lage druk fungeert perslucht via de luchtkap als katalysator voor het vernevelingsproces van de verf. Essentieel voor een goede afwerkingskwaliteit is hierbij het correct instellen van de perslucht-verfverhouding door de gebruiker.

  • Conventioneel spuiten:Het conventioneel spuiten vermengt lucht en verf onder een uitgangsdruk van 2,5 à 3,5 bar (aan de pistoolingang), met een hoogkwalitatieve afwerking tot gevolg. Echter, de transferefficiency bedraagt slechts 20 tot 40%, waardoor deze techniek haast niet meer wordt gebruikt.
  • HVLP (High Volume, Low Pressure):Deze techniek hanteert een luchtdruk van 0,7 bar (aan de uitgang van de luchtkap) en werkt met een luchtdebiet van circa 425 l/min. Hierdoor ontstaat er dan wel een minder fijne verneveling, maar wel een aanzienlijk lager terugslageffect (bounceback) en een hogere transferefficiency. Nadelen zijn de lagere werksnelheid en dito afwerkingskwaliteit, alsook de geringe afstand die ment dient aan te houden t.o.v. het object (10 à 15 cm).
  • Toepassing: watergedragen metallic lakken.
  • RP (Reduced Pressure):RP werkt met een uitgangsdruk van max. 1,4 bar aan de luchtkap. Hierdoor weet de techniek een hoge transferefficiency, weinig overspray, een hoge werksnelheid én een goede afwerking te combineren.
  • LVLP (Low Volume, Low Pressure):LVLP borduurt voort op de HVLP-principes, werkt onder een spuitdruk van 1,8 à 2,2 bar en haalt een hoge transferefficiency van om en bij 74%. Wel is de techniek, net als HVLP, erg viscositeitsafhankelijk.

Principes onder hoge druk

Naast de voorgaande technieken die onder lage druk werken, zijn er ook nog alternatieven die gebruikmaken van hoge druk, zoals Pure airless en Airless-assisted (Aircoat).

SpuitpistolenSPUITPISTOLEN

Wie aan lakken doet, heeft verschillende spuitpistolen nodig, d.w.z. een pistool voor de grondlaag, een pistool voor de metallic en eentje voor de vernislaag. Elk type van de huidige generatie bestaat doorgaans uit een corrosiebestendig basismateriaal (kunststof of metaal met een coating). De verschillen tussen deze types onderling zijn terug te vinden bij het formaat van de nozzle en de opbouw van de luchtkap. Het gebruik van primerpistolen laat zich kenmerken door een minder uitgerekt spuitbeeld.

Bij metallic, daarentegen, is het spuitbeeld net meer uitgerekt en langer, toe te schrijven aan het feit dat deze laag droger wordt aangelegd in vergelijking met een grondlaag of vernis.

Ook de luchtkap voor pistolen voor blanke lak resulteert in een spuitbeeld waarbij er in de kern vetter wordt gespoten in vergelijking met metallic spuitpistolen.

HOE KOM JE TOT EEN PERFECT RESULTAAT?

Voorbereiding

Zorg ervoor dat het te spuiten oppervlak voorzien wordt van een primer, minutieus wordt fijngeschuurd (droog of nat) en ten slotte ook volledig stofvrij wordt gemaakt. Pas dan kun je verder.

Verfkeuze en karakteristieken

Ook de verf zal een groot aandeel spelen bij het eindresultaat. Bijvoorbeeld de spuitviscositeit: HVLP-pistolen zijn in staat om alles te verspuiten met een viscositeit die onder de 22 seconden DIN‑CUP 4 valt. Alles daarboven is niet doenbaar. Ook het vastestofgehalte van de verf is overigens bepalend voor het eindresultaat. Dit is wat (theoretisch) overblijft na het verdampen van de vluchtige stoffen. Het vastestofgehalte is met andere woorden het verschil tussen de droge en de natte verfmassa.

Spuitproces zelf

Zodra je tot de juiste keuze bent gekomen, probeer dan ook zo goed mogelijk de richtlijnen van zowel de verf- als de spuitpistoolfabrikant op te volgen. Hierbij gaat het onder meer om de kleurechtheid, de mengverhouding, de ingangsdruk, de nozzlesize (spuitopening) ... Het moeilijkste is en blijft het spuitpistool op een gelijke afstand van het oppervlak houden en in verticale trajecten met een overlapping van circa 50% te bewegen. Sowieso geldt: meerdere dunne lagen zijn beter dan een enkele dikke laag.

En het lijkt een evidentie, maar stof moet te allen tijde worden vermeden. Spuitcabines zijn hiertoe een eerste aanzet, maar ook daar kan een stofrijke omgeving of tocht nefast zijn voor het eindresultaat.

LakkenELEKTROSTATISCH LAKKEN

Voor grote oppervlakten, zoals het spuiten van containers, worden pompen of drukvaten ingezet met aangepaste spuitpistolen. Naast deze vormen van traditioneel lakken kan er bijvoorbeeld voor buizen en hekken ook elektrostatisch gelakt worden. De techniek is afgeleid van PECVD, oftewel Plasma-enhanced chemical vapor deposition. De nevelmethode is gebaseerd op het principe dat negatief geladen voorwerpen worden aangetrokken door positief geladen voorwerpen.

De verfdruppeltjes worden geladen bij het uiteinde van het spuitpistool. De spanning nodig om verfdeeltjes naar het werkstuk te leiden is 8.000 tot 10.000 volt per duim lucht tussen het pistool en het werkstuk. Het te schilderen deel is elektrisch neutraal en de geladen verfdruppeltjes worden aangetrokken naar het voorwerp. Het belangrijkste voordeel om het elektrostatische bespuiten te gebruiken is dat men op materiaalkosten (hoeveelheid verf en dekking) en arbeid bespaart.

INNOVATIES

Hoewel de basistechniek al geruime tijd ongewijzigd is, valt dit niet te zeggen over de vereiste hardware. Non-stop zijn de respectievelijke R&D-afdelingen van fabrikanten op zoek naar hoe men het luchtverbruik van de luchtkap, de overspray en het verfverbruik kan terugdringen en hoe de transferefficiëntie en ergonomie kunnen toenemen. En met succes: spuitpistolen winnen al decennialang aan performantie. Nieuwe productietechnieken zorgen ervoor dat bijvoorbeeld de boringen van de luchtkappen veel preciezer zijn dan voorheen, en ook de concentriciteit van de naald ten opzichte van de nozzle is veel nauwkeuriger. Deze doorontwikkelingen stralen logischerwijs ook af op het spuitresultaat. Al dient het gezegd: via tal van kanalen komen er helaas ook heel wat minder kwalitatieve spuitpistolen onze markt binnen. Hoe dan ook geldt - en daar kun je van op aan - dat kwaliteit een prijskaartje heeft. Ons lijkt het in ieder geval de verstandige keuze om dan misschien wel een hogere aanschafprijs te betalen voor een kwalitatief spuitpistool, maar zo ineens een rist aan problemen (of claims!) te vermijden. 

GOED HUISVADERSCHAP

Ervaringsdeskundigen kunnen het niet genoeg benadrukken: kwalitatief schadeherstel staat of valt met de drang naar perfectie van het oppervlak voor de gebruiker. Die graad van perfectionisme uit zich in een minutieuze werkvoorbereiding, een lakproces met oog voor detail, en bovenal ook een hoge mate van zorg voor de materialen waar men mee werkt. In eerste instantie de spuitpistolen zelf - een reiniging van de verfnaald na iedere spuitbeurt en het droogblazen van het pistool zelf zijn écht geen overbodige luxe - maar vast en zeker ook wat betreft de verbruiksmaterialen, zijnde de verf zelf. Probeer deze steevast onder de voorgeschreven condities te bewaren, dit wil zeggen: huiskamertemperatuur (20 °C). Zo niet, dan riskeert de verf onder zomerse condities te degraderen, wat zich onvermijdelijk zal uiten in uitlopers.